EGZEKUCJA KOMORNICZA

EGZEKUCJA KOMORNICZA

Żeby móc skierować sprawę do egzekucji komorniczej, najważniejszym dokumentem, który musi posiadać wierzyciel, jest tytuł wykonawczy (czyli opatrzony klauzulą wykonalności wyrok sądu, nakaz zapłaty lub akt notarialny z poddaniem się egzekucji). Bez tego dokumentu komornik nie ma prawa podjąć żadnych czynności egzekucyjnych.

Do organu egzekucyjnego (komornika) kieruje się wniosek egzekucyjny wraz z załącznikami. Podstawowym załącznikiem jest oryginał tytułu wykonawczego, poza nim składa się również np. pełnomocnictwo (jeśli strona działa przez pełnomocnika), dokumentację mającą na celu wsparcie egzekucji, czyli np. informacje dot. majątku dłużnika. Czasami niezbędne jest także oświadczenie o wyborze komornika – to w sytuacji, gdy wybieramy komornika spoza rewiru.

Wniosek o wszczęcie egzekucji można sporządzić samodzielnie, skorzystać z gotowych formularzy lub zlecić specjalizującej się w temacie kancelarii prawnej.

DO KTÓREGO KOMORNIKA SKIEROWAĆ WNIOSEK EGZEKUCYJNY?

Jak wynika z treści art. 10 ustawy o komornikach sądowych, wierzyciel ma prawo wyboru komornika na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba kancelarii komornika właściwego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.

Sprawę najlepiej skierować do komornika z rewiru właściwego dla miejsca zamieszkania dłużnika, aczkolwiek wierzyciel może także zdecydować się na komornika spoza rewiru. W takiej sytuacji wierzyciel, dokonując wyboru komornika, składa wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji pisemne oświadczenie, że korzysta z prawa wyboru komornika na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych.

W przypadku niżej wymienionych spraw, wierzyciel nie ma prawa wyboru komornika spoza rewiru położenia nieruchomości:

1) egzekucja z nieruchomości;

2) wydanie nieruchomości;

3) wprowadzenie w posiadanie nieruchomości;

4) opróżnienie pomieszczeń, w tym lokali mieszkalnych, z osób lub rzeczy;

5) w których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio.

KOSZTY EGZEKUCJI

Koszty komornicze obejmują wydatki komornika sądowego, poniesione w toku prowadzonego przez niego postępowania egzekucyjnego, innego postępowania albo dokonywania innych czynności oraz opłaty komornicze. Przepisy regulujące te kwestie zawarte są w ustawie z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.

Samo złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji, nie generuje obowiązku wniesienia opłaty przez wierzyciela. Jednak w toku postępowania powstają koszty, które, dopóki zobowiązanie nie zostanie spłacone przez dłużnika, pokrywa wierzyciel. Do uiszczenia zaliczek na czynności wierzyciel zostanie wezwany przez komornika, który w treści wezwania precyzyjnie wskaże wysokość zaliczek na wydatki.

Wśród podstawowy wydatków wymienia się:

1) należności biegłych i tłumaczy,

2) koszty ogłoszeń;

3) koszty transportu specjalistycznego;

4) koszty przejazdu poza miejscowość, która jest siedzibą kancelarii komorniczej oraz zryczałtowane koszty przejazdu w granicach tej miejscowości;

5) zryczałtowane koszty utrwalania czynności odbywających się poza kancelarią oraz przechowywania zapisu obrazu i dźwięku, o ile wierzyciel domagał się utrwalenia czynności;

6) należności osób powołanych na podstawie odrębnych przepisów do udziału w czynnościach;

7) koszty uzyskania dokumentów lub informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania;

8) koszty doręczenia korespondencji z wyjątkiem kosztów doręczenia stronom zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, postępowania zabezpieczającego lub postępowania o wykonanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym;

9) koszty działania komornika poza rewirem komorniczym,

10) koszty przekazania środków pieniężnych przekazem pocztowym lub przelewem bankowym;

11) koszty pokrycia opłaty sądowej należnej od wniosku o wpis w księdze wieczystej.

Wśród opłat egzekucyjnych wymienia się:

1) opłaty egzekucyjne za przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, wykonanie zabezpieczenia roszczenia lub europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym albo wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu środka dowodowego lub nakazującego wydanie środka dowodowego w sprawach własności intelektualnej;

2) opłaty za przeprowadzenie innego postępowania albo dokonanie innych czynności.

Opłaty komornicze są stosunkowe (co do zasady wynosi 10% wartości egzekwowanego świadczenia z kilkoma wyjątkami) albo stałe.

Przykładowa wysokość kosztów za poszczególne czynności egzekucyjne:

• Koszty korespondencji (około 60,00 zł)
• Koszt uzyskania informacji z ZUS (około 50,62 zł)
• Koszt uzyskania informacji z Urzędu Skarbowego (około 53,17 zł)
• Koszt uzyskania informacji o nieruchomościach dłużnika (około 20,00 zł)
• Wpis do księgi wieczystej wzmianki o zajęciu nieruchomości (100,00 zł)

W przypadku skutecznej egzekucji kosztami i wydatkami obciążany jest dłużnik.

GDZIE KOMORNIK BĘDZIE POSZUKIWAŁ MAJĄTKU DŁUŻNIKA?

Komornik jest organem uprawnionym do tego, aby prowadzić egzekucję:

• z wynagrodzenia za pracę dłużnika;
• z rachunków bankowych dłużnika;
• z innych wierzytelności i praw majątkowych dłużnika (np. umowy cywilnoprawne, najem, dzierżawa);
• z ruchomości dłużnika (np. pojazdów, maszyn, dzieł sztuki);
• z nieruchomości dłużnika;
• z udziałów w spółkach, akcji, obligacji itp.

KTÓRE SKŁADNIKI MAJĄTKU DŁUŻNIKA ZAJMUJE KOMORNIK? WSZYSTKIE W CAŁOŚCI?

Prawo zapewnia ochronę dłużnika. Pierwszą formą takiej ochrony, jest określenie wysokości kwoty wolnej od potrąceń. Poza tym ustawodawca wyłączył spod egzekucji m.in. urządzenia domowe niezbędne dla dłużnika i jego rodziny, zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i jego rodziny na miesiąc, narzędzia i przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika, przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia, przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych, przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko za cenę znacznie niższą od ich wartości, zwierzęta domowe i hodowlane, jeśli stanowią jedyne źródło utrzymania dłużnika, świadczenia z pomocy społecznej, część wynagrodzenia za pracę, część emerytury i renty.

Powyższe wyłączenia mają na celu zapewnić dłużnikowi niezbędne do egzystencji minimum.

Sam dłużnik jest też uprawniony do złożenia wniosku o wyłączenie określonych przedmiotów spod egzekucji.

KIEDY KOMORNIK ODMOWI WSZCZĘCIA EGZEKUCJI?

Komornik nie może odmówić przyjęcia wniosku o wszczęcie egzekucji, wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, wykonanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym, wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu środka dowodowego lub postanowienia nakazującego wydanie środka dowodowego w postępowaniu w sprawach własności intelektualnej, wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu spadku, sporządzenie spisu inwentarza – do przeprowadzenia których jest właściwy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.

Komornik nie może odmówić wykonania czynności, jeżeli jest właściwy do ich podjęcia i zostały one zlecone przez sąd, prokuratora albo osobę zobowiązaną przez sąd do złożenia wniosku.

Jeżeli wniosek egzekucyjny spełnia wszystkie wymogi formalne i zawiera tytuł wykonawczy z klauzulą wykonalności, to komornik sądowy, będący funkcjonariuszem publicznym, ma obowiązek polegający na realizacji orzeczeń sądowych i co do zasady nie może odmówić wszczęcia egzekucji.

Ale jak wiadomo, od każdej zasady istnieć muszą wyjątki.

Również wśród przepisów organizujących egzekucje komorniczą, wyszczególniono sytuacje, w których komornik może a wręcz musi, odmówić prowadzenia postepowania egzekucyjnego.

Są to następujące sytuacje:

1. wniosek egzekucyjny zawiera braki formalne, które mimo wezwania nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie;
2. tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów formalnych lub nie ma klauzuli wykonalności;
3. egzekucja powinna być prowadzona według przepisów o egzekucji administracyjnej, czyli nie należy do kompetencji organów sądowych;
4. egzekucja jest niedopuszczalna z mocy prawa;
5. wierzyciel nie wpłacił zaliczki na pokrycie kosztów egzekucji;
6. Komornik spoza rewiru, wybrany przez wierzyciela, może odmówić wszczęcia egzekucji, jeżeli spełniony został przynajmniej jeden z poniższych warunków (art. 10 ust. 4 ustawy o komornikach sądowych):
7.  w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji zaległość przekracza 6 miesięcy, chyba że łączna liczba wszystkich spraw, jakie wpłynęły do kancelarii w roku poprzednim, nie przekroczyła 1000;
8. 2)
9.  wpływ wszystkich spraw w danym roku przekroczył 2500, a skuteczność w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji w roku poprzednim nie przekroczyła 35%;
10.  wpływ wszystkich spraw w danym roku przekroczył 5000.

Odmowa wszczęcia egzekucji następuje w formie postanowienia, na które służy skarga do właściwego sądu rejonowego (art. 767 § 1 k.p.c.). 

ILE TRWA POSTĘPOWANIE EGZEKUCYJNE?

Nie ma reguły, zgodnie z którą postepowania powinno trwać przez ściśle określony czas. Na czas trwania postępowania wpływa wiele okoliczności, można wśród nich wymienić rodzaj egzekucji, wysokości egzekwowanej wierzytelności, możliwości finansowe i majątek dłużnika, stopień skomplikowania sprawy, liczba wierzycieli danego dłużnika, a także zachowanie dłużnika.

W sytuacji, gdy dłużnik posiada środki finansowe np. na rachunku bankowym (np. z tytułu wynagrodzenia za pracę), egzekucja może być skuteczna w ciągu kilku lub kilkunastu dni. Co do zasady egzekucja powinna trwać aż do momentu całkowitego zaspokojenia wierzyciela lub umorzenia postępowania.

SPOSOBY ZAKOŃCZENIE POSTĘPOWANIA EGZEKUCYJNEGO

Zakończenie postępowania egzekucyjnego następuje poprzez:

• pełne zaspokojenie wierzyciela (wyegzekwowanie całego roszczeni),
• umorzenie postępowania (np. na wniosek albo z uwagi na bezskuteczność egzekucji)
• z innych przyczyn (np. strony nie mają zdolności sądowej, cofnięto wniosek).

KIEDY NASTĄPI UMORZENIE POSTĘPOWANIA EGZEKUCYJNEGO?

Postępowanie egzekucyjne może zostać umorzone z urzędu lub na wniosek.

Umorzenie z urzędu będzie miało miejsce wówczas, gdy:

• egzekucja nie należy do organów sądowych (np. należy do egzekucji administracyjnej);
• wierzyciel lub dłużnik nie mają zdolności sądowej;
• egzekucja ze względu na przedmiot lub osobę jest niedopuszczalna;
• tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności;
• z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych;
• wierzyciel w ciągu 6 miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może również nastąpić na wniosek złożony przez wierzyciela. Może to być również wniosek dłużnika, jeżeli udowodni on, że roszczenie wygasło, jest niewykonalne lub zostało spełnione. Na żądanie dłużnika umarza się postępowanie w sytuacji, gdy przed dniem złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji roszczenie objęte tytułem wykonawczym uległo przedawnieniu, a wierzyciel nie wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że przed tym dniem nastąpiło zdarzenie, wskutek którego bieg terminu przedawnienia został przerwany.

SKUTKI UMORZENIA EGZEKUCJI

W pierwszej kolejności należy wskazać skutek w postaci uchylenia dokonanych przez komornika zajęć. Dłużnik odzyskuje prawo swobodnego dysponowania zajętym majątkiem.

To co jest istotne, umorzenie egzekucji nie powoduje wygaśnięcia roszczenia. Wierzyciel, którego roszczenie nie zostało zaspokojone, zachowuje prawo dochodzenia roszczenia w przyszłości.

Umorzenie postepowania egzekucyjnego nie oznacza zatem umorzenia długu. Umorzenie egzekucji dotyczy wyłącznie procedury egzekucyjnej i oznacza jedynie, że konkretne postępowanie egzekucyjne zostało zakończone bez wyegzekwowania całości należności.

Po umorzeniu egzekucji: 

• Dłużnik nadal jest zobowiązany do spłaty długu 
• Wierzyciel zachowuje prawo domagania się realizacji swoich roszczeń 
• Tytuł wykonawczy nadal zachowuje swoją moc 
• Wierzyciel może w przyszłości ponownie wszcząć egzekucję na podstawie tego samego tytułu wykonawczego 
• Rozpoczyna się na nowo bieg przedawnienia roszczenia (co oznacza, że wierzyciel ma więcej czasu na dochodzenie swoich należności, art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego)